Zasada taniości.

W poprzednich artykułach omówiłem już kilka zasad, których zdaniem ekonomistów powinien się kierować prawodawca podczas tworzenia podatków. Jednak to nie wszystko więc teraz omówimy zasadę taniości podatków. Definicja mówi, że „każdy podatek powinien być tak pomyślany, aby suma, jaką zabiera z kieszeni ludności lub do tych kieszeni nie dopuszcza, w najmniejszym jak tylko można stopniu przekraczała kwotę, jaką podatek ten wnosi do skarbu państwa”. Zatem można powiedzieć, że zasada ta akcentuje konieczność ograniczania kosztów poboru podatku oraz ochronę źródeł podatkowych.

Ogólnie przyjęto, że podatek może być kosztowny na cztery sposoby. Po pierwsze sama procedura poboru może być kosztowna ponieważ może się okazać, że pobieranie takiego podatku wymaga rozbudowanego aparatu skarbowego oraz zatrudnienia wielu urzędników, przez co ich pensje mogą pochłaniać dużą część wpływów z samego podatku. Oszczędzanie na kosztach poboru niesie największe korzyści dla skarbu państwa ponieważ procedury poboru nie pochłaniają wielkich pieniędzy, które i tak podatnicy musieliby zapłacić. Zatem jeśli obetniemy koszty poboru to w praktyce podatki nie zostaną obniżone ale wszyscy zyskamy w ten sposób, że więcej środków zostanie zużyte na wydatki publiczne. Dobrym przykładem na to jak srogie mogą być podatki jest przykład Francji, gdzie to w roku 1598 podatnicy musieli zapłacić 150 mln żeby skarb państwa uzyskał wpływy rzędu 30 mln.

Drugim przykładem są zbyt wysokie podatki, które mogą zniechęcić do działania w pewnych obszarach gospodarki. Z jednej strony wyższe podatki mogą w efekcie ograniczyć wpływy poprzez niwelowanie niektórych źródeł.

Trzecim problemem jest wiele kar i konfiskat, które nakładane są na ludzi rzekomo uchylających się od płacenia podatków, przez co mamy do czynienia z wieloma bankructwami i utratą przez państwo kolejnych źródeł dochodu. Powoduje to utratę zaufania do państwa i systemy podatkowego.

Ostatnim problemem jest zbyt częste „nękanie” obywateli przez poborców podatkowych, co w efekcie obniża ich chęć do obcowania z nim w ogóle.

Klasyczne zasady podatkowe.

Zajmując się projektowaniem lub analizą obciążeń podatkowych powinno się poszukiwać i wzorować na pewnych ogólnie zaakceptowanych zasadach, które ponieważ już są dokładnie poznane i sprawdzone pozwolą na uniknięcie wielu niepotrzebnych błędów. Nad tymi zasadami od dawna prowadzone są spory i dyskusje wśród ekonomistów, prawników i przedsiębiorców. Już w starożytności opracowano pewne zasady, które z biegiem czasu były coraz szerzej omawiane i udoskonalane. Jednak zwarty system zasad podatkowych zaczął powstawać równocześnie z rozpoczęciem się gwałtownego rozwoju gospodarki ponieważ wcześniej państwo nie zwracało należytej uwagi na interesy jednostki.

Jak mawiał J.B. Sayem: „nie ma dobrych podatków, są tylko mniej lub bardziej złe.” Z założenia tego wynika, że będą one tym mniej złe im bardziej będą przestrzegały klasycznych zasad podatkowych. Wśród nich należy wymienić:

- pewność,

- dogodność,

- taniość,

- unikanie fiskalizmu i ochrona źródeł podatkowych,

- równomierność/sprawiedliwość opodatkowania,

- „moralność” podatku.

Wszystkie z tych sześciu podstawowych zasad formułowania podatków są sobie równe i żadna nie powinna być stawiana ponad inne. Stosowanie się do nich ma fundamentalne znaczenie jeśli chodzi o prowadzenie uczciwej i stosunkowo najmniej obciążającej polityki podatkowej.

Według tych zasad można określić jak powinny być formułowane podatki. Zasad pewności mówi, że podatnik powinien dokładnie wiedzieć jaki podatek ma zapłacić, w jakim terminie powinien to zrobić oraz w jakiej formie. Niestety w wielu krajach zasada ta nie jest przestrzegana co naraża podatnika na wolę urzędników skarbowych oraz ma bardzo korupcjogenne działanie. Dogodność podatków także ma fundamentalne znaczenie ponieważ powinny być one płacone w takim terminie, który jest najbardziej dogodny dla podatnika. Istnieje wówczas największe prawdopodobieństwo, że podatnik będzie dysponował środkami pieniężnymi na uregulowanie podatku. Najdogodniejszym podatkiem jest podatek pośredni ponieważ płacimy go w niewielkich ilościach robiąc zakupy.