Ryczałtowe formy opodatkowania dochodów osób fizycznych.

Aż do roku 1998 zryczałtowany podatek dochodowy był regulowany przez ustawę z dnia 26 kwietnia 1991 roku o podatku duchowym ale po wyodrębnieni tej kwestii wszelkie kwestie z tym związane reguluje ustawa o zryczałtowanym podatku od przychodów. Obejmuje ona podatki zryczałtowane, kartę podatkową oraz dochody osób fizycznych.

Podatkiem tym są objęte przychody spółek cywilnych oraz firm, które prowadzą działalność w zakresie usług, handlu, budownictwa, prowadzonej na własny rachunek oraz wolnych zawodów. Podatek ryczałtowy wprowadzony jest dla uproszczenie rozliczania się z uzyskanych przez te podmioty dochodów, dochody rozliczone na tej podstawie nie są już wliczane do sumy ogólnej. Z powodu, że podatek ten ustalany jest na podstawie przychodów nie ma znaczenie czy podatnik podniósł jakiekolwiek koszty uzyskania przychodu i w jakiej wysokości. Pod uwagę brany jest jedynie przychód i od niego ustalany jest podatek w formie procentu od tej kwoty. Stawki procentowe różnią się w zależności od rodzaju wykonywanej działalności oraz od miejsca gdzie ta działalność jest prowadzona. Niestety aby korzystać z takiej formy rozliczania należy prowadzić ewidencję przychodów aby umożliwić dokładne określenie przychodów z poszczególnych rodzajów działalności.

Stawki podatku ryczałtowego zostały podzielone na kilka grup w zależności od prowadzonej działalności: 3%, 5,5%, 8,5%, 17% i 20%. Stawka 3% obejmuje działalność usługową, gastronomiczną, rybaków oraz usługi hotelarskie. Stawka 5,5% obejmuje działalność wytwórczą, roboty budowlane, przewóz ładunków. Stawka 8,5% dotyczy działalności usługowej, sprzedaży napojów alkoholowych, wynajmowania mieszkań. 17% zapłacą pośrednicy w sprzedaży pojazdów mechanicznych. Stawka 20% obejmuje wykonujących wolne zawody.

Rozliczanie się na tej podstawie nie jest obowiązkowe i chęć korzystania z tej formy opodatkowania należy zgłosić w Urzędzie Skarbowym na specjalnym wniosku przy czym należy spełnić kilka warunków. Dopiero po pozytywnej decyzji ze strony urzędu możemy zacząć opłacać podatek ryczałtowy.

Podatek dochodowy od osób fizycznych PIT.

Podatek dochodowy od osób fizycznych, w skrócie PIT (Personal Income Tax) jest najpowszechniejszym podatkiem jakim obciążany jest niemalże każdy. Jest to podatek od dochodów osób fizycznych gdzie osoba fizyczna jest definiowana jako „każdy obywatel od narodzin aż do śmierci”. Jest to podatek nakładany na tak zwany czysty dochód czyli całkowite przychody podatnika pomniejszone o koszty ich uzyskania z tym, że nie każdy wydatek może być uznany za koszt. Podstawowe kwestie dotyczące tego podatku regulowane są przez ustawę z dnia 26 lipca 1991 roku, wraz z późniejszymi zmianami. Jest to globalny podatek czyli taki, który jest naliczany niezależnie od źródła z jakiego pochodzą dochody, ważne jest miejsce zamieszkania podatnika. Jednak z tego względu pojawił się problem podwójnego opodatkowania czyli płacenia podatku od dochodów osiągniętych za granicą i w Polsce i w kraju gdzie dochód został osiągnięty.

Teoretycznie na każdego podatnika jest nakładany podatek na takich samych zasadach ale jak to zwykle bywa istnieją odstępstwa od tej reguły. Na nieco zmienionych zasadach mogą rozliczać się małżonkowie oraz spółki cywilne nie posiadające osobowości prawnej. Małżonkowie mogą się rozliczać wspólnie na podstawie tak zwanej sumy małżeńskiej, zaś spółki nie posiadające osobowości prawnej nie rozliczają się jako całość ale każdy z właścicieli rozlicza się osobno. Istnieje także kilka przypadków kiedy obowiązek opodatkowania jest znoszony przez ustawę, na przykład jeśli chodzi o konsulaty  czy przedstawicielstwa dyplomatyczne.

Dochody podlegające opodatkowaniu obliczamy poprzez odjęcie od sumy przychodów kosztów ich uzyskania. Nie wszystkie koszty mogą być odjęte podobnie jak nie wszystkie dochody są wliczane w sumę ogólną. Niektóre określone przez ustawę są rozliczane na podstawie tak zwanego podatku ryczałtowego czyli stałych stawek niezależnych od wielkości przychodów.

Każdy podatnik, z wyjątkiem przedsiębiorców, zobowiązany jest do samodzielnego rozliczenia się z podatku dochodowego do dnia 30 kwietnia roku następnego po roku podatkowym. Rozliczenie następuje po złożeniu prawidłowo wypełnionego druku PIT we właściwym Urzędzie Skarbowym.

Unikanie fiskalizmu i ochrona źródeł prawnych.

Choć zasada fiskalizmu i ochrony źródeł podatkowych nie jest wymieniana jako niezwykle ważna to uważam, że należy wyraźnie poruszyć tą kwestię choćby z tego właśnie powodu. Często o tej zasadzie literatura wspomina odnośnie omawiania zasady taniości podatków. Jeśli zasada fiskalizmu i ochrony źródeł podatkowych nie jest w danym państwie przestrzegana to możemy wyróżnić dwa następstwa takiego działania. Kiedy zasada ta jest złamana wówczas zazwyczaj podatki są niewspółmiernie wysokie w stosunku do stanu bogactwa podatnika, a wtedy maleją wpływy do budżetu oraz zaczyna zamierać działalność gospodarcza. Jasnym jest, że podatnik prowadzący działalność, kiedy zostanie obciążony zbyt wielkimi kosztami przeniesie ją do innego państwa gdzie te koszty będą o wiele mniejsze. Doskonałym przykładem obrazującym jak ten mechanizm działa jest tak zwana krzywa Laffera, która przedstawia zależność pomiędzy stawką podatkową, a wpływami do budżetu. Jak pokazuje wykres, wraz z początkowym wzrostem stawki podatkowej początkowo wpływy budżetowe także rosną. W pewnym momencie jednak zaczyna również wzrastać fiskalizm co powoduje osiągnięcie apogeum wpływów i wówczas pomimo dalszego wzrostu stawek podatkowych wpływy zaczynają maleć. Spowodowane to jest rosnącą nieopłacalnością wszelkich przejawów gospodarki, firmy zaczynają wyprowadzać kapitał za granicę, maleje liczba źródeł podatkowych.

Podobnie jest w przypadku zwiększania stawki podatku celnego. Kiedy tylko zaczyna ona nadmiernie rosnąć przestaje się opłacać import ponieważ ceny nie są już konkurencyjne, a dodatkowo nasila się zjawisko przemytu. W takiej sytuacji dochody z podatku celnego również maleją.

Podsumowując powyższe twierdzenia prowadzenie polityki pieniężnej powinno być rozważne oraz umiarkowane. Ponieważ podnosząc podatki dla chwilowych korzyści można bardzo łatwo zniszczyć źródła dochodów, a następuje to niezwykle szybko. Natomiast cały proces odbudowywania zaufania podatników i ponowne zachęcanie ich do powrotu do kraju jest procesem czasochłonnym.

Funkcje podatków.

Wszystkie podatki mają określoną funkcję w systemie gospodarczym, nie zawsze jednak zamierzoną przez ustawodawcę. Oczywiste jest, że najważniejsza jest tak zwana funkcja dochodowa (fiskalna), która polega na zapewnieniu finansowania środków publicznych. Poza tym podatki mają także funkcje pozafiskalne, takie jak:

- stabilizacyjna rozumiana jako wykorzystanie podatków do zapewnienia niezakłóconego przebiegu procesów gospodarczych poprzez regulowanie przepływu pieniądza i zapewnianie klarowności obrotu pieniądzem,

- alokacyjna, w ramach której podatki oddziałują na strukturę produkcji oraz wytworzonego produktu. Jej kształt jest ustalany między innymi poprzez ustalenie kogo i jak opodatkować, posługując się kryterium klasyfikacji podatków według faz tworzenia i podziału dochodów oraz źródeł pochodzenia, to kto i jak zostanie opodatkowany zależy nie od producenta czy usługodawcy ale od ustawodawcy,

- redystrybucyjna odpowiedzialna za korygowanie podziału dochodów na rynku poprzez regulowanie nadmiernych dochodów poszczególnych podmiotów oraz podnoszenie tych mniejszych.

Aby móc skutecznie prowadzić politykę podatkową należy najpierw dokładnie rozpoznać kierunek i siłę oddziaływania podatków na zachodzące w gospodarce procesy gdyż jest to niezwykle istotne dla tego działania. Nie wiedząc dokładnie jak działa każdy z podatków nie będziemy mogli skutecznie sterować tymi oddziaływaniami i procesami zachodzącymi pomiędzy podatkami, a poszczególnymi podmiotami.

Wśród wyżej wymienionych funkcji tylko jedna jest interpretowana jednoznacznie i chodzi o funkcję dochodową. Funkcje pozafiskalne realizowane są w zależności od poglądów ekonomistów na rolę państwa w gospodarce i to ma znaczący wpływ na pojmowanie cech najmniej złego systemu podatkowego. Przez najmniej zły mamy na myśli system, który najmniej niekorzystnie wpływa na całą gospodarkę oraz wyrządza najmniej szkód w jej funkcjonowaniu. Niestety nie zawsze udaje się tak skonstruować system podatkowy aby jednocześnie skutecznie zapewniał pokrycie wydatków publicznych, a jednocześnie nie zakłócał działania pozostałych sektorów gospodarki.

Przerzucanie podatku.

Przerzucanie podatku najczęściej definiuje się jako „przesunięcie ciężaru opodatkowania na innego podatnika lub grupę podatników na drodze zmiany cen zasobów ekonomicznych”. Tą skomplikowaną definicję postaram się jak najprościej wyjaśnić w dalszej części artykułu. Przerzucalność jest podzielona na przerzucalność w przód i w tył oraz na rzeczywistą i pozorną.

Przerzucalność podatków w przód polega na tym, że podmiot, na który nałożony został podatek, przesuwa go na swoich odbiorców wliczając go w ceny oferowanych dóbr i usług. Chyba najlepszym przykładem jest podatek od towarów i usług czyli VAT, który mimo, iż nakładany jest na producenta i tak jest płacony przez nas przy zakupie.

Przerzucalność podatków wstecz polega na obniżeniu cen płaconych przez podatnika dostawcom oraz płac zatrudnionych pracowników.

Przerzucalność rzeczywista dokonuje się na rynku w wyniku suwerennej decyzji podmiotu, na który nałożony został podatek.

Przerzucalność pozorna objawia się wtedy gry to prawodawca z góry zakłada, że ciężar podatku zostanie przeniesiony na inne podmioty niż te na które został nałożony ponieważ podatek ten jest doliczany do cen.

Odwołując się do jednego z poprzednich artykułów i biorąc pod uwagę powyższe definicje możemy stwierdzić, że to podatki bezpośrednie cechują się przerzucalnością rzeczywistą, a pośrednie pozorną czyli dokładnie odwrotnie niż mówi zazwyczaj literatura przedmiotu. Dodać należy, że zjawisko to (przerzucalność) jest bardzo zmienna i przebiega różnie w zależności od warunków rynkowych. Najczęściej wahania występują jeśli chodzi o podatki bezpośrednie gdzie przerzucanie jest bardzo trudne ale i tak często jest realizowane.

Edwin R.A. Seligman na podstawie swoich wieloletnich badan stwierdza, że zjawisko to jest niezwykle istotne w ranach oddziaływania podatków na rynek. Badacz ustalił wiele warunków od których zależy przerzucanie, podzielił je na dwie grupy:

- warunki ekonomiczne,

- warunki techniczne.

Przerzucalność uzależniona jest w największym stopniu od popytu na dane dobro.