Kwiecień 11, 2010
Ostatnią już zasadą którą opiszemy w naszych artykułach jest tak zwana zasada równomierności/sprawiedliwości opodatkowania. Jest ona uważana przez większość ekonomistów za najważniejszą z wszystkich opisanych wcześniej zasad dotyczących kreowania podatków. Zasada ta jasno mówi, że podatek traktowany jest przez obywateli jak opłata dla państwa za ich ochronę. Równomierność tego podatku rozumiana jest jako proporcjonalny obowiązek podatkowy do dochodów jakie uzyskuje jednostka pod opieką państwa. Czyli jaśniej im lepsze państwo stwarza warunki do wzbogacania się tym większe możemy z tego tytuły płacić podatki. Taki idealny podatek to według zasady równomierności podatek liniowy.
Inne podejście do przesłania tej zasady miał J.B. Say, który to rozpatrywał ją bardziej w kwestii moralnej czyli głównie sprawiedliwości rozłożenia ciężaru podatków na jednostki. Mówi on, że lepszym podatkiem jest podatek progresywny, gdyż biedniejsze rodziny nie powinny oddawać takiej samej wielkości podatku gdyż nadmiernie obciąża to ich domowy budżet.
Kolejny słynny ekonomista J.S. Mill rozumiał tę zasadę zupełnie inaczej ponieważ uważał, że każdy obywatel powinien płacić podatki na takim samym poziomie i tak aby dotkliwie nie odczuwał jego skutków. Podobnie jak Smith uważał on, że opodatkowanie powinno być odpowiednio dostosowane do dochodów każdego obywatela ponieważ jak to tłumaczą 10% podatku nałożonego na człowieka zamożnego i żyjącego w ubóstwie mimo, iż jego wartość procentowa jest taka sama to jednak człowieka ubogiego pozbawi części środków na podstawowe potrzeby życiowe. Dlatego właśnie zasada równomierności opodatkowania ma tak fundamentalne znaczenie. Podatek według nich powinien być pobierany dopiero po przekroczeniu minimalnych dochodów jakie potrzebne są na zaspokojenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Z drugiej strony jednak nie do końca jest to dobra metoda ponieważ jest to nie do końca uczciwe ponieważ nie człowiekowi zamożnemu zależy na tych 10% dochodów równie bardzo jak temu ubogiemu choć ubogi bardziej odczuje ich utratę.
Styczeń 20, 2010
Kolejnym ważnym zagadnieniem, którego nie można pominąć jeśli chcemy wyczerpująco przedstawić czym jest podatek jest klasyfikacja podatków. W tym artykule przedstawię to zagadnienie w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania oraz faz tworzenia i podziału dochodów.
Przedmiot opodatkowania dopuszcza następujący podział na podatki:
- przychodowe,
- dochodowe,
- majątkowe,
- konsumpcyjne.
Podatki przychodowe pobierane są od przychodów (obrotów) osiąganych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą i zazwyczaj nie są związane z kosztami jakie podatnik poniósł na uzyskanie tego przychodu. Podatki przychodowe są stosunkowo prosto skonstruowane i łatwe w obliczaniu i poborze. W Polsce najlepszym przykładem są tak zwane podatki zryczałtowane.
Natomiast w przypadku podatków dochodowych podstawę stanowi rzeczywisty dochód osiągnięty przez podatnika. Uzyskanie takiego dochodu następuje poprzez odjęcie od całości przychodów kosztów ich uzyskania. Niestety o ile ten podatek jest najpopularniejszy to obliczenie jego podstawy jest skomplikowane ponieważ należy precyzyjnie określić źródła przychodów oraz jakie kwoty mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu. Wymaga on wiec bardzo sprawnego aparatu podatkowego oraz rozbudowanych przepisów.
Podatki majątkowe naliczane są od majątku podatnika i można je podzielić na dwa typy: podatki uszczuplające majątek, czyli naliczane od jego wartości i pobierane jako jej część oraz podatki nieuszczuplające majątku czyli pobierane od przychodów jakie ten majątek przynosi podatnikowi.
Podatki konsumpcyjne to zaraz po dochodowych najbardziej znaczące fiskalnie podatki. Naliczane są jako dochód wydatkowany i zawarte są w cenach towarów i usług (VAT, akcyza)
Teraz podział ze względu na fazy tworzenia i podziału dochodów. Według tego kryterium wyróżnia się następujące podatki:
- na rynku towarów lub czynników produkcji,
- na rynku nabywców i sprzedawców dóbr i usług,
- od gospodarstw domowych i przedsiębiorstw,
- od osiągania lub przeznaczenia dochodu.
W literaturze podmiotu podatek określany jest jako przymusowe i nieodpłatne świadczenie na rzecz rządu centralnego. Ekonomiści jednak nieco rozszerzają te definicję na swoje potrzeby, zwracając uwagę, że jest to świadczenie: – bezzwrotne, – ogólne, – pobierane również przez inne związki publicznoprawne, – ściśle regulowane aktami prawnymi, – służące zasilaniu kas publicznych. Biorąc pod uwagę powyższe [...]
