Luty 16, 2010
Wszystkie podatki mają określoną funkcję w systemie gospodarczym, nie zawsze jednak zamierzoną przez ustawodawcę. Oczywiste jest, że najważniejsza jest tak zwana funkcja dochodowa (fiskalna), która polega na zapewnieniu finansowania środków publicznych. Poza tym podatki mają także funkcje pozafiskalne, takie jak:
- stabilizacyjna rozumiana jako wykorzystanie podatków do zapewnienia niezakłóconego przebiegu procesów gospodarczych poprzez regulowanie przepływu pieniądza i zapewnianie klarowności obrotu pieniądzem,
- alokacyjna, w ramach której podatki oddziałują na strukturę produkcji oraz wytworzonego produktu. Jej kształt jest ustalany między innymi poprzez ustalenie kogo i jak opodatkować, posługując się kryterium klasyfikacji podatków według faz tworzenia i podziału dochodów oraz źródeł pochodzenia, to kto i jak zostanie opodatkowany zależy nie od producenta czy usługodawcy ale od ustawodawcy,
- redystrybucyjna odpowiedzialna za korygowanie podziału dochodów na rynku poprzez regulowanie nadmiernych dochodów poszczególnych podmiotów oraz podnoszenie tych mniejszych.
Aby móc skutecznie prowadzić politykę podatkową należy najpierw dokładnie rozpoznać kierunek i siłę oddziaływania podatków na zachodzące w gospodarce procesy gdyż jest to niezwykle istotne dla tego działania. Nie wiedząc dokładnie jak działa każdy z podatków nie będziemy mogli skutecznie sterować tymi oddziaływaniami i procesami zachodzącymi pomiędzy podatkami, a poszczególnymi podmiotami.
Wśród wyżej wymienionych funkcji tylko jedna jest interpretowana jednoznacznie i chodzi o funkcję dochodową. Funkcje pozafiskalne realizowane są w zależności od poglądów ekonomistów na rolę państwa w gospodarce i to ma znaczący wpływ na pojmowanie cech najmniej złego systemu podatkowego. Przez najmniej zły mamy na myśli system, który najmniej niekorzystnie wpływa na całą gospodarkę oraz wyrządza najmniej szkód w jej funkcjonowaniu. Niestety nie zawsze udaje się tak skonstruować system podatkowy aby jednocześnie skutecznie zapewniał pokrycie wydatków publicznych, a jednocześnie nie zakłócał działania pozostałych sektorów gospodarki.
Luty 10, 2010
Podatki nie mogą być traktowane jako osobne instytucje fiskalne. Każdy z nich pełni ważną rolę w całym systemie podatkowym, który jest częścią systemu podatkowego państwa. Pojęcie to jest różnie rozumiane w zależności od literatury. Przede wszystkim wciąż niejasne jest czy systemem podatkowym możemy określać każdy zbiór istniejących w danym czasie w państwie podatków, czy też możemy o nim mówić dopiero wówczas gdy istniejące podatki podporządkowane są jakiejś idei oraz stanowią uporządkowaną, jednolitą całość. Pierwsze określenie to tak zwany historyczny system podatkowy, natomiast ten drugi określany jest mianem racjonalnego.
Wydaje się, że powinno się podatki określać według tego pierwszego systemu jako ogól podatków pobieranych w danym państwie. Ale jeśli traktować je jako układ wzajemnie powiązanych elementów to należy do definicji włączyć łączący wszystko aparat skarbowy wraz ze zbiorem zasad funkcjonowania systemu podatkowego. Teoretycznie ustawodawca może dowolnie kształtować system podatkowy przy pomocy przepisów ale w praktyce jest to ograniczane przez panujące na rynku warunki administracyjne, ekonomiczne i polityczne oraz tradycje historyczne.
Tradycje historyczne wywołują sporą bezwładność jeśli chodzi o zmiany podatkowe, a wynika ona przede wszystkim z:
- przywiązania ludzi do już istniejącego stanu podatkowego i ich obawy do zmian, głównie w obawie o pogorszenie stanu ekonomicznego podatników, wolą oni powiększenie starych podatków aniżeli wprowadzenie nowych,
- faktu, że stare podatki w miarę możliwości zostały już przerzucone lub wypracowano metody ich obniżania, a wobec nowych podatnicy mają mniejsze doświadczenie,
- oporu administracji skarbowej, który objawia się niechęcią do zmian i uczenia się nowych rzeczy oraz z faktu, że stary system jest już dokładnie poznany i funkcjonuje sprawnie, a uzyskanie takiego stanu jeśli chodzi o nowe rozwiązania wymaga wiele czasu.
System podatkowy powinien być zatem pojmowany jako całość i tak też najsprawniej funkcjonuje oraz łatwiej jest zrozumieć jego działanie patrząc nań globalnie.
Przerzucanie podatku najczęściej definiuje się jako „przesunięcie ciężaru opodatkowania na innego podatnika lub grupę podatników na drodze zmiany cen zasobów ekonomicznych”. Tą skomplikowaną definicję postaram się jak najprościej wyjaśnić w dalszej części artykułu. Przerzucalność jest podzielona na przerzucalność w przód i w tył oraz na rzeczywistą i pozorną. Przerzucalność podatków w przód polega na tym, [...]
