Klasyfikacja podatków 2.
Styczeń 26, 2010
We wcześniejszym artykule omówiona została klasyfikacja podatków. Wyjaśnione zostały dwa zagadnienie, a mianowicie klasyfikacja według przedmiotu opodatkowania oraz faz tworzenia i podziału dochodu. Teraz zajmiemy się podziałem ze względu na źródła pochodzenia, władztwo podatkowe oraz kryterium nominalne źródła.
Podział podatków, ze względu na źródła pochodzenia (kryterium podmiotowe) pozwala na określenie w jakim stopniu poszczególne grupy podmiotowe ponoszą ciężar obowiązku podatkowego. W ten sposób możemy wyróżnić następujące sektory:
- przedsiębiorstwa,
- instytucje finansowe,
- gospodarstwa domowe,
- zagraniczne.
Kryterium władztwa podatkowego wyróżniamy podatki nakładane przez państwo oraz przez władze samorządowe, które w pewnym stopniu mogą wprowadzać i nakładać obowiązki podatkowe ale działające tylko lokalnie czyli na terenie podlegającym administracyjnie pod dany samorząd. Bezpośrednio z tym wiąże się budżetu gromadzącego wpływy budżetowe, które dzieli podatki na:
- państwowe (centralne),
- samorządowe różnych szczebli.
W tym przypadku oba te podziały również są ze sobą ściśle powiązane, ponieważ państwo nakłada podatek od dochodu osób fizycznych ale jednocześnie część wpływów z tego podatku zasila budżety samorządów terytorialnych.
Biorąc pod uwagę kryterium nominalnego źródła podatku, inaczej kryterium prawne, możemy mówić o opodatkowaniu pośrednim i bezpośrednim. Z podatkiem bezpośrednim mamy do czynienia wtedy gdy opodatkowaniu podlega wprost dochód podatnika lub jego prawa majątkowe więc nominalne źródło dochodów pokrywa się z realnym. Natomiast pośrednie podatki to sytuacja dokładnie odwrotna, dotyczy na przykład podatków od towarów i usług gdzie źródła te są zupełnie inne oraz obciążają one dochód nabywcy.
Podział ten w literaturze przedmiotu niejednokrotnie jest uzasadniany w dość kontrowersyjny sposób, mianowicie opiera się ich podział na tak zwanej przerzucalności podatków i mówi się, że podatki pośrednie są przerzucalne, natomiast bezpośrednie nie są.