Styczeń 26, 2010
We wcześniejszym artykule omówiona została klasyfikacja podatków. Wyjaśnione zostały dwa zagadnienie, a mianowicie klasyfikacja według przedmiotu opodatkowania oraz faz tworzenia i podziału dochodu. Teraz zajmiemy się podziałem ze względu na źródła pochodzenia, władztwo podatkowe oraz kryterium nominalne źródła.
Podział podatków, ze względu na źródła pochodzenia (kryterium podmiotowe) pozwala na określenie w jakim stopniu poszczególne grupy podmiotowe ponoszą ciężar obowiązku podatkowego. W ten sposób możemy wyróżnić następujące sektory:
- przedsiębiorstwa,
- instytucje finansowe,
- gospodarstwa domowe,
- zagraniczne.
Kryterium władztwa podatkowego wyróżniamy podatki nakładane przez państwo oraz przez władze samorządowe, które w pewnym stopniu mogą wprowadzać i nakładać obowiązki podatkowe ale działające tylko lokalnie czyli na terenie podlegającym administracyjnie pod dany samorząd. Bezpośrednio z tym wiąże się budżetu gromadzącego wpływy budżetowe, które dzieli podatki na:
- państwowe (centralne),
- samorządowe różnych szczebli.
W tym przypadku oba te podziały również są ze sobą ściśle powiązane, ponieważ państwo nakłada podatek od dochodu osób fizycznych ale jednocześnie część wpływów z tego podatku zasila budżety samorządów terytorialnych.
Biorąc pod uwagę kryterium nominalnego źródła podatku, inaczej kryterium prawne, możemy mówić o opodatkowaniu pośrednim i bezpośrednim. Z podatkiem bezpośrednim mamy do czynienia wtedy gdy opodatkowaniu podlega wprost dochód podatnika lub jego prawa majątkowe więc nominalne źródło dochodów pokrywa się z realnym. Natomiast pośrednie podatki to sytuacja dokładnie odwrotna, dotyczy na przykład podatków od towarów i usług gdzie źródła te są zupełnie inne oraz obciążają one dochód nabywcy.
Podział ten w literaturze przedmiotu niejednokrotnie jest uzasadniany w dość kontrowersyjny sposób, mianowicie opiera się ich podział na tak zwanej przerzucalności podatków i mówi się, że podatki pośrednie są przerzucalne, natomiast bezpośrednie nie są.
Styczeń 20, 2010
Kolejnym ważnym zagadnieniem, którego nie można pominąć jeśli chcemy wyczerpująco przedstawić czym jest podatek jest klasyfikacja podatków. W tym artykule przedstawię to zagadnienie w odniesieniu do przedmiotu opodatkowania oraz faz tworzenia i podziału dochodów.
Przedmiot opodatkowania dopuszcza następujący podział na podatki:
- przychodowe,
- dochodowe,
- majątkowe,
- konsumpcyjne.
Podatki przychodowe pobierane są od przychodów (obrotów) osiąganych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą i zazwyczaj nie są związane z kosztami jakie podatnik poniósł na uzyskanie tego przychodu. Podatki przychodowe są stosunkowo prosto skonstruowane i łatwe w obliczaniu i poborze. W Polsce najlepszym przykładem są tak zwane podatki zryczałtowane.
Natomiast w przypadku podatków dochodowych podstawę stanowi rzeczywisty dochód osiągnięty przez podatnika. Uzyskanie takiego dochodu następuje poprzez odjęcie od całości przychodów kosztów ich uzyskania. Niestety o ile ten podatek jest najpopularniejszy to obliczenie jego podstawy jest skomplikowane ponieważ należy precyzyjnie określić źródła przychodów oraz jakie kwoty mogą być uznane za koszty uzyskania przychodu. Wymaga on wiec bardzo sprawnego aparatu podatkowego oraz rozbudowanych przepisów.
Podatki majątkowe naliczane są od majątku podatnika i można je podzielić na dwa typy: podatki uszczuplające majątek, czyli naliczane od jego wartości i pobierane jako jej część oraz podatki nieuszczuplające majątku czyli pobierane od przychodów jakie ten majątek przynosi podatnikowi.
Podatki konsumpcyjne to zaraz po dochodowych najbardziej znaczące fiskalnie podatki. Naliczane są jako dochód wydatkowany i zawarte są w cenach towarów i usług (VAT, akcyza)
Teraz podział ze względu na fazy tworzenia i podziału dochodów. Według tego kryterium wyróżnia się następujące podatki:
- na rynku towarów lub czynników produkcji,
- na rynku nabywców i sprzedawców dóbr i usług,
- od gospodarstw domowych i przedsiębiorstw,
- od osiągania lub przeznaczenia dochodu.
Podatek dochodowy od osób fizycznych, w skrócie PIT (Personal Income Tax) jest najpowszechniejszym podatkiem jakim obciążany jest niemalże każdy. Jest to podatek od dochodów osób fizycznych gdzie osoba fizyczna jest definiowana jako „każdy obywatel od narodzin aż do śmierci”. Jest to podatek nakładany na tak zwany czysty dochód czyli całkowite przychody podatnika pomniejszone o koszty [...]
