Styczeń 12, 2010
Podatek jest oparty na wielu przepisach prawnych oraz innych uregulowaniach, które określają jego istotę i wymiar. Najważniejsze elementy składające się na ogólną budowę podatku to:
- podmiot podatku,
- przedmiot podatku,
- podstawa podatku,
- stawki podatkowe,
- skale podatkowe,
- ulgi podatkowe,
- zwolnienia podatkowe,
- wyłączenia z podatku.
Jako podmiot podatku określani są podatnicy, płatnicy oraz inkasenci. Podatnikiem jest każda osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, która ma na sobie obowiązek podatkowy. Płatnikiem natomiast określany jest podmiot, który przez prawo obligowany jest do obliczenia podatku, pobrania go od podatnika i uiszczenia w odpowiednim organie. Inkasent natomiast pobiera od podatnika należne świadczenia i wpłaca je na konto Urzędu Skarbowego.
Przedmiot podatku to wszelkie osiągnięte przez podatnika przychody oraz prawa majątkowe i własnościowe, które podlegają obowiązkowi podatkowemu oraz nie jest w żaden sposób wykluczony z opodatkowania.
Podstawa podatku jest to wyrażony w wartości lub ilości podmiot podatku, czyli na przykład suma uzyskanych dochodów lub ilość praw majątkowych.
Stawka podatkowa to skala, która na podstawie podziału wielkości uzyskanych przychodów przydziela podatnika do określonego progu podatkowego i tym samym określa stawkę podatku. Stawki podatkowe dzielą się na:
- stawki proporcjonalne,
- stawki progresywne,
- stawki regresywne,
- stawki degresywne.
Nie będziemy jednak teraz omawiać poszczególnych typów stawek podatkowych.
Ulgi podatkowe stosowane są w odniesieniu do podstawy opodatkowania. Zastosowanie takiej ulgi polega na obniżeniu podstawy opodatkowania lub obliczonego już podatku w wysokości przyznanej podatnikowi przez ustawodawcę.
Zwolnienia podatkowe to jasno i precyzyjnie wskazane przez ustawodawcę stany faktyczny, prawne lub którzy podatnicy są bezwarunkowo zwolnieni z obowiązku podatkowego.
Wyłączenia z podatku są stosowane przez prawodawcę w sytuacji gdy zaistniał już obowiązek podatkowy, a mimo to podatnik ma zostać z niego zwolniony. Aby z takiego przywileju skorzystać należy spełnić szereg warunków określonych przez prawodawcę.
Styczeń 6, 2010
W literaturze podmiotu podatek określany jest jako przymusowe i nieodpłatne świadczenie na rzecz rządu centralnego. Ekonomiści jednak nieco rozszerzają te definicję na swoje potrzeby, zwracając uwagę, że jest to świadczenie:
- bezzwrotne,
- ogólne,
- pobierane również przez inne związki publicznoprawne,
- ściśle regulowane aktami prawnymi,
- służące zasilaniu kas publicznych.
Biorąc pod uwagę powyższe cechy, ekonomiści podają definicję, że „podatek zdefiniować można jako: świadczenie pieniężne o charakterze przymusowym bezzwrotnym, nieodpłatnym i ogólnym, pobierane przez państwo lub inny związek publicznoprawny (np. samorząd terytorialny) na podstawie przepisów prawa, określających warunki, wysokość i terminy płatności tych świadczeń; celem poboru podatków jest pokrycie wydatków publicznych.”
Podatek ma trzy aspekty: ustrojowy, ekonomiczny i prawny. Pomimo, iż są one ze sobą nierozerwalnie związane to celowo są rozdzielane, ponieważ ich ważność odnośnie podatków jest różna.
Aspekt ustrojowy odpowiada na pytanie jak powinny być regulowane podstawowe kwestie dotyczące podatków. Ponieważ nie wystarczy, do nakładania podatków, już sam fakt suwerenności państwa, każdy podatek powinien być ściśle określony i uzasadniony w wydatkach publicznych. Z tego powodu coraz częściej uważa się, że kwestia ta powinna być regulowana bezpośrednio w konstytucji i tak też jest w większości państw. Podstawowe zasady jakie zawarte są w konstytucji i odnoszą, a przynajmniej powinny odnosić się do podatków to: niedziałanie prawa wstecz, zaufanie do prawa, zgodność z prawem i równość wobec niego.
Aspekt ekonomiczny określa ogólną konstrukcję podatku. Ponieważ każdy nowo wprowadzony podatek, lub większe zmiany w dotychczas obowiązujących powoduje szerokie zmiany alokacji zasobów w gospodarce należy tak rozplanować zmiany podatkowe aby pomimo zaspokajania wszystkich potrzeb budżetowych nie zachwiać tej delikatnej równowagi. Skutkiem nadmiernych obciążeń fiskalnych może być osłabienie opłacalności poszczególnych typów działalności i tym samym doprowadzenie do stagnacji gospodarczej.
Aspekt prawny wskazuje na istnienie stałych cech podatku jak przymusowość, nieekwiwalentność, pieniężny charakter świadczenia, powszechność i bezzwrotność. Właśnie te cechy odróżniają podatki od innych danin publicznych.
Podatek dochodowy od osób prawnych wbrew temu co sugeruje nazwa obejmuje także spółki kapitałowe w organizacji oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz tak zwane grupy kapitałowe czyli spółki mające powiązania kapitałowe. Jednak spółki kapitałowe aby skorzystać z takiej formy opodatkowania podpisać między sobą umowę co najmniej na trzy miesiące przed rozpoczęciem roku podatkowego oraz [...]
Jako podmiot podatku określani są podatnicy, płatnicy oraz inkasenci. Podatnikiem jest każda osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka nie posiadająca osobowości prawnej, która ma na sobie obowiązek podatkowy. Płatnikiem natomiast określany jest podmiot, który przez prawo obligowany jest do obliczenia podatku, pobrania go od podatnika i uiszczenia w odpowiednim organie. Inkasent natomiast pobiera od podatnika należne świadczenia i wpłaca je na konto Urzędu Skarbowego.