Ordynacja podatkowa.

Ordynacja podatkowa jest zbiorem przepisów prawnych zajmujących się regulowaniem ogólnego prawa podatkowego. Zawarte w niej przepisy stosuje się do:
- podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe,
- opłaty skarbowej oraz opłat, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych,
- spraw z zakresu prawa podatkowego innych niż wymienione wyżej, należących do właściwości organów podatkowych.
Artykuł 1 Ordynacji podatkowej wyjaśnia, że w ustawie tej zawarto liczne unormowania dotyczące:
- zobowiązań podatkowych czyli konieczności opłacania podatków,
- informacji podatkowych takich jak objaśnienia podatków,
- postępowania podatkowego czyli sposobów egzekwowania podatków,
- kontroli podatkowej i czynności sprawdzających,
- tajemnicy skarbowej.
Artykuły od 4 do 9 Ordynacji definiują pojęcia:
- obowiązek podatkowy – wynika bezpośrednio z ustaw podatkowych i jest obowiązkiem poniesienia przymusowych świadczeń pieniężnych (podatki) w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach (na przykład uzyskanie dochodu),
- zobowiązanie podatkowe – wynika z obowiązku podatkowego i obliguje podatnika do zapłacenia podatku w określonych przez ustawę podatkową: wysokości, czasie i miejscu,
- podatek – jest obowiązkowym i bezzwrotnym, wynikającym z ustawy podatkowej, świadczeniem na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu czy gminy,
- podatnik – osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca obowiązkowi podatkowemu,
- płatnik – osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zobowiązana do obliczenia i pobrania od podatnika podatku oraz wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu,
- inkasent – osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, zobowiązana do pobrania od podatnika podatku oraz wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Rola sądów w stanowieniu prawa podatkowego.

Bardzo duży wpływ na stanowienie i wygląd prawa podatkowego mają sądy, a w szczególności Trybunał Konstytucyjny. Trybunał może orzekać o zgodności ustaw, umów międzynarodowych, przepisów z Konstytucją oraz rozstrzyga skargi konstytucyjne, także te dotyczące prawa podatkowego. Taki wniosek może złożyć: Prezydent Rzeczypospolitej, Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, Prezes Rady Ministrów, 50 posłów, 30 senatorów, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Prokurator Generalny, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznik Praw Obywatelskich jak również każdy sąd o ile pomoże to w rozstrzygnięciu sprawy, która się przed tym sądem toczy. Postanowienia Trybunału Konstytucyjnego są ostateczne i wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, co oznacza, że jego decyzje mogą w szczególnych przypadkach stanowić uzupełnienie Konstytucji. Jednak głównym sądem odpowiedzialnym za rozstrzyganie niejasności prawa podatkowego jest Naczelny Sąd Administracyjny. Ponieważ częste zmiany tego prawa czynią je nieczytelnym, sąd ten może poprawić jego logikę tym samym ułatwiając podatnikom interpretację przepisów podatkowych.
Jak wspomniałem Naczelny Sąd Administracyjny może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego z zapytaniem dotyczącym zgodności danego aktu normatywnego z przepisami zawartymi w Konstytucji, umowach ratyfikowanych czy międzynarodowych, lub z ustawą. Wówczas Trybunał podczas swojego posiedzenia rozstrzyga wymieniony problem i kiedy dojdzie do porozumienia wysyła odpowiedź do NSA. Trwa to jednak dość długo co ma negatywny wpływ na funkcjonowanie sądu. Dlatego w ustawie to normującej widnieje słowo „może”. Oznacza ono dokładnie tyle, że Naczelny Sąd Administracyjny może, ale nie musi zwracać się z zapytaniem do Trybunału jeśli jest pewien co do niezgodności aktu z ustawą lub innymi przepisami. Znacznie przyspiesza to działanie całego systemu oraz poprawia sprawność załatwianie spraw. Jak już również wspominałem, sądy te mają bardzo duże znaczenie gdyż sprawują pieczę nad prawidłowością i przejrzystością prawa.

Źródła prawa podatkowego.

Prawo podatkowe jest bardzo rozbudowane, dlatego nie będę w stanie wymienić i opisać wszystkich przepisów oraz ustaw, ale postaram się przybliżyć najważniejsze z nich oraz ogólnie je opisać. W artykule 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej widnieje zapis: „Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie”. W artykule 217 Konstytucji znajdziemy regulacje dotyczące prawnych podstaw nakładania podatków, jasno określa on także podmiot i przedmiot opodatkowania  oraz reguluje wysokość stawek poszczególnych podatków. Artykuł ten opisuje i warunkuje możliwość stosowania ulg podatkowych oraz wyszczególnia przypadki, w których może nastąpić zwolnienie z podatku. Ustanowienie i nałożenie na obywateli nowego zobowiązania podatkowego może zostać przeprowadzone tylko i wyłącznie w drodze ustawy.

Źródła prawa podatkowego dzielą się na:

- ustawy podatkowe, które jasno precyzują na jakich zasadach i po spełnieniu jakich warunków mogą być nakładane obowiązki podatkowe oraz określają konstrukcję poszczególnych podatków,

- międzynarodowe umowy podatkowe, które za źródła prawa mogą zostać uznane dopiero po ratyfikacji i wszechstronnym ogłoszeniu, pozycja ta regulowana jest w artykułach od 88 do 91 Konstytucji. Umowa międzynarodowa ma moc większą niż ustawy danego państwa i zazwyczaj ma za zadanie zapobieganiu podwójnemu opodatkowaniu,

- rozporządzenia wydawane są przez organy właściwe wyznaczone w Konstytucji i przez nią upoważnione. Upoważnienie konstytucyjne musi zawierać precyzyjnie określony organ właściwy do wydania rozporządzenia oraz sprecyzowanie jakie konkretnie sprawy mogą zostać w ten sposób uregulowane. Istnieje jednak zastrzeżenie mówiące, że ten organ upoważniony przez Konstytucję nie może przekazywać swojego upoważnienie oraz kompetencji z tym związanych innemu organowi. W ten sposób ograniczona została liczba podmiotów tworzących prawo. Rozporządzenia takie zachowują swoją moc w zasięgu działania wydającego je organu, np.: rada gminy, rada powiatu, sejmik województwa.

Opłata od posiadania psa.

Bardzo często zdarza się, że jakieś przepisy wydają się być niekoniecznie rozsądne i uzasadnione. Takim właśnie przepisem było wprowadzenie podatku od posiadania psa. Od 1998 roku nie jest to już oficjalnie podatek, a opłata. Wielu właścicieli, i nie tylko, psów kwestionuje podstawę i sens takiej opłaty, która uzasadniana jest kwestiami sanitarnymi. Według mnie jest to uzasadnienie bezsensowne, bo jeśli tak jest to czemu nie ma opłaty od posiadania kota czy innych zwierząt? Ale niestety czasami mamy do czynienia z takimi absurdami i nie mając wyjścia musimy dostosować się do nich i opłacać podatek za naszego psa. Podatnikiem w tym przypadku jest każda osoba fizyczna posiadająca psa. Jasnym jest, że przedmiotem podatku jest posiadanie psa, a jako podstawę opodatkowania przyjmuje się liczbę posiadanych psów.
Podatek od posiadania psa jest nakładany w skali rocznej i jest tak zwanym podatkiem kwotowym, co oznacza, że na każdego psa nakładana jest z góry ustalona kwota pieniężna. Kwota ta ustalana jest na podstawie wielu czynników przez radę każdej gminy, jednak nie może ona przekroczyć maksymalnej kwoty określonej przez Ministerstwo Finansów. Stawka ta waha się w okolicach 50 zł. Przez radę gminy ustalane są także warunki i terminy zapłaty podatku. Ustalane są także zwolnienia z płacenia podatku. Opłata nie dotyczy psów:
- będących pomocą dla osób niepełnosprawnych,
- należących do osób, które ukończyły 65 rok życia i prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe oraz posiadają nie więcej niż jednego psa,
- służących jako psy stróżujące na terenie gospodarstw rolnych ale nie więcej niż dwóch psów.
Jak wspominałem wyżej ta opłata jest często negowana i niezrozumiana przez właścicieli psów ponieważ uzasadnienie wydaje się nie mieć żadnego sensu, tym bardziej, że opłata ta dotyczy tylko i wyłącznie psów. A przecież nie tylko psy są zwierzętami trzymanymi dla towarzystwa przez ludzi zatem nie powinno być tak, że opłata dotyczy tylko ich. Jednak pomimo licznych protestów i petycji nie możemy liczyć na zniesienie tego podatku.

Podatek od czynności cywilno prawnych.

Podatek od czynności cywilnoprawnych został wyłączony z zakresu podatków skarbowych. Jest on stosowany do regulowania tak zwanych niezawodowych czynności cywilnoprawnych, które nie są bezpośrednio związane z opłatami urzędowymi. Wynika z tego, że w tym przypadku przedmiotem opodatkowania nie są wszystkie czynności cywilnoprawne ale jedynie te konkretnie wymienione w ustawie podatkowej, czyli:

- umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych,

- umowy pożyczki,

- umowy darowizny – w części dotyczącej przejęcia przez obdarowywanego długów i ciężarów darczyńcy,

- umowy dożywocia oraz ustanowienia odpłatnej renty,

- umowy o podział spadku oraz umowy o zmienienie współwłasności – w  części dotyczącej spłat lub dopłat,

- umowy majątkowe małżeńskie,

- ustanowienie hipoteki,

- ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności,

- umowy depozytu nieprawidłowego,

- umowy spółki (akty założycielskie),

- zmiany wyżej wymienionych umów,

- orzeczenia sądów i ugody, jeżeli wywołują takie same skutki prawne jak wyżej wymienione czynności.

Podatnikiem w tym przypadku jest każda osoba fizyczna, prawna oraz organizacja nieposiadająca osobowości prawnej, która jest stroną w czynności cywilnoprawnej. Płatnikami są notariusze, jeżeli został sporządzony akt notarialny lub nabywcy rzeczy lub praw majątkowych będący stroną umowy. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli na przykład podpisania umowy kupna – sprzedaży. Także w przypadku podniesienia kapitału spółki cywilnoprawnej, uprawomocnienia się wyroku lub doręczenia wniosku o orzeczeniu, kiedy jedna ze stron powała się przed organami podatkowymi, a podatnik nie złożył w terminie 5 lat od końca roku w którym upłynął termin płatności podatku. Jeśli chodzi o podstawę opodatkowania oraz stawki jakie należy zapłacić to są one ustalane indywidualnie dla każdej czynności cywilnoprawnej. Ustalona stawka nie może jednak przekraczać 2% w przypadku stawki procentowej, a 38 zł w przypadku stawki kwotowej.